Henryk Sienkiewicz

Henryk Sienkiewicz (1846 – 1916) was a Polish journalist, Nobel Prize-winning novelist, and philanthropist. A Polish nobleman of the Oszyk coat of arms, he was one of the most popular Polish writers at the turn of the 19th and 20th centuries, and received the Nobel Prize in Literature in 1905 for his "outstanding merits as an epic writer."

Born into an impoverished noble family in Russian-ruled Poland, Sienkiewicz is best remembered for his historical novels. Many of his novels, first serialized in newspapers, are still in print. In Poland he is best known for "The Trilogy" of historical novels With Fire and SwordThe Deluge, and Sir Michael, set in the 17th-century Polish-Lithuanian Commonwealth; internationally he is best known for Quo Vadis, set in Nero's Rome. The Trilolgy and Quo Vadis have been filmed, the latter several times, with the 1951 version receiving the most international recognition.


Early years

Sienkiewicz was born on 5 May1846 in Wola Okrzejska, a village in the eastern Polish region of Podlasie, then part of the Russian Empire. His was an impoverished noble family, on his father's side deriving from Tatars who had settled in Lithuania. In September 1858 he began his education in Warsaw, where the family would finally settle in 1861, having bought a tenement house in eastern Warsaw's Praga district. He received relatively poor school grades except in the humanities, notably Polish language and history.

Due to the hard times, 19-year-old Sienkiewicz took a job as tutor to the Weyher family in Płońsk. It was probably in this period that he wrote his first novel, Ofiara(Sacrifice); he is thought to have destroyed the manuscript of the never-published novel. He also worked on his first novel to be published, Na marne (In Vain). He completed extramural secondary-school classes, and in 1866 he received his secondary-school diploma. He first tried to study medicine, then law, at the Imperial University of Warsaw, but he soon transferred to the university's Institute of Philology and History, where he acquired a thorough knowledge of literature and Old Polish Language. Little is known about this period of his life, other than that he moved out of his parents' home, tutored part-time, and was very poor. His situation improved somewhat in 1868 when he became tutor to the princely Woroniecki family.

In 1867 he wrote a rhymed piece, "Sielanka Młodości" ("Idyl of Youth"), which was rejected by Tygodnik Ilustrowany (The Illustrated Weekly). In 1869 he debuted as a journalist; Przegląd Tygodniowy (The Weekly Review) ran his review of a play on 18 April 1869, and shortly afterward The Illustrated Weekly printed an essay of his about the late-Renaissance Polish poet Mikołaj Sęp Szarzyński. He completed his university studies in 1871, though he failed to receive a diploma because he did not pass the examination in Greek language. Sienkiewicz also wrote for Gazeta Polska (The Polish Gazette) and Niwa, under the pen name "Litwos". In 1873 he began writing a column, "Bez tytułu" ("Without a title"), in The Polish Gazette; in 1874 a column, "Sprawy bieżące" ("Current matters") for Niwa; and in 1875 the column, "Chwila obecna" ("The present moment"). He also collaborated on a Polish translation, published in 1874, of Victor Hugo's last novel, Ninety-Three. In June that year, he became co-owner of Niwa (in 1878, he would sell his share in the magazine).

Meanwhile, in 1872, he had debuted as a fiction writer with his short novel Na marne (In Vain), published in the magazine Wieniec (Garland). This was followed by Humoreski z teki Woroszyłły (Humorous Sketches from Woroszyłła's Files, 1872), Stary Sługa (The Old Servant, 1875), Hania (1876) and Selim Mirza (1877). The last three are known as the "Little Trilogy". These publications made him a prominent figure in Warsaw's journalistic-literary world, and a guest at popular dinner parties hosted by actress Helena Modrzejewska.

Later years

Sienkiewicz maintained some ties with Polish right-wing National Democracy politicians and was critical of the socialists, but he was generally a moderate and declined to become a politician and a deputy to the Russian Duma. In the cultural sphere, he was involved in the creation of the Kraków and Warsaw monuments to Adam Mickiewicz. He supported educational endeavors and co-founded the Polska Macierz Szkolna organization. "Reasonably wealthy" by 1908 thanks to sales of his books, he often used his new wealth to support struggling writers. He helped gather funds for social-welfare projects such as starvation relief, and for construction of a tuberculosis sanatorium at Zakopane. He was as prominent in philanthropy as in literature.

In February 1895 he wrote the first chapters of Quo Vadis. The novel was serialized, beginning in March 1895, in Warsaw's Polish Gazette, Kraków's Czas (Time), and Poznań's Dziennik Poznański (Poznań Daily). The novel was finished by March 1896.The book edition appeared later the same year, and soon gained international renown.In February 1897 he began serializing a new novel, Krzyżacy (The Teutonic Knights, or The Knights of the Cross); serialization finished in 1900, and the book edition appeared that year.


Sienkiewicz died on 15 November 1916, at VeveySwitzerland, where he was buried on 22 November.


Sienkiewicz's early works (e.g., the 1872 Humoreski z teki Woroszyłły) show him a strong supporter of Polish Positivism, endorsing constructive, practical characters such as an engineer. Polish "Positivsm" advocated economic and social modernization and deprecated armed irredentist struggle. Unlike most other Polish Positivist writers, Sienkiewicz was a conservative. His Little Trilogy (Stary Sługa, 1875; Hania, 1876; Selim Mirza, 1877) shows his interest in Polish history and his literary maturity, including fine mastery of humor and drama. His early works focused on three themes: the oppression and poverty of the peasants ("Charcoal Sketches", 1877); criticism of the partitioning powers ("Z pamiętnika korepetytora", "Janko Muzykant" ["Janko the Musician"], 1879); and his voyage to the United States ("Za chelebem", "For Bread", 1880). His most common motif was the plight of the powerless: impoverished peasants, schoolchildren, emigrants.

His "Latarnik" ("The Lighthouse Keeper", 1881) has been described as one of the best Polish short stories. His 1882 stories "Bartek Zwycięzca" ("Bart the Conqueror") and "Sachem" draw parallels between the tragic fates of their heroes and that of the occupied Polish nation.

His novel With Fire and Sword (1883–84) was enthusiastically received by readers (as were the next two volumes of The Trilogy), becoming an "instant classic", though critical reception was lukewarm. The Trilogy is set in 17th-century Poland. While critics generally praised its style, they noted that some historic facts are misrepresented or distorted. The Trilogy merged elements of the epic and the historical novel, infused with special features of Sienkiewicz's style. The Trilogy's patriotism worried the censors; Warsaw's Russian censor I. Jankul warned Sienkiewicz that he would not allow publication of any further works of his dealing with Polish history.

These views informed his novel Quo Vadis (1896). This story of early Christianity in Rome, with protagonists struggling against the Emperor Nero's regime, draws parallels between repressed early Christians and contemporary Poles; and, due to its focus on Christianity, it became widely popular in the Christian West. The triumph of spiritual Christianity over materialist Rome was a critique of materialism and decadence, and also an allegory for the strength of the Polish spirit.

It is often incorrectly asserted that Sienkiewicz received his Nobel Prize for Quo Vadis. While Quo Vadis is the novel that brought him international fame, the Nobel Prize does not name any particular novel, instead citing "his outstanding merits as an epic writer".

Selected works



  • Yanko the Musician and other stories (1893)
  • Lillian Morris and other stories (1894)
  • Hania and other stories (1897)
  • Let Us Follow Him and other stories (1897, unauthorized)
  • Sielanka, a forest picture, and other stories (1898)

Henryk Sienkiewicz(ur. 5 maja 1846Woli Okrzejskiej, zm. 15 listopada 1916Vevey) – polski nowelista, powieścio-pisarz i publicysta; laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury1905 za całokształt twórczości, jeden z najpopularniejszych pisarzy polskich przełomu XIXXX wieku.

Henryk Sienkiewicz był kawalerem francuskiej Legii Honorowej i członkiem zagranicznym Serbskiej Akademii Nauk i Umiejętności.


Urodził się we wsi Wola Okrzejska,a od roku 1861 zamieszkał w Warszawie.

W 1858 roku Sienkiewicz rozpoczął naukę w gimnazjum w Warszawie. Wtedy  zdobył swą pierwszą nagrodę za wypracowanie Mowa Żółkiewskiego do wojska pod Cecorą. W szkole nie uzyskiwał jednak wysokich not, najlepiej szły mu przedmioty humanistyczne. Wskutek trudnej sytuacji materialnej, nie mogąc liczyć na pomoc finansową rodziców, dziewiętnastoletni Sienkiewicz podjął się posady guwernera u rodziny Weyherów w Płońsku. W 1866 r. uzyskał świadectwo dojrzałości. Zgodnie z wolą rodziców zdał na wydział lekarski do Szkoły Głównej w Warszawie, jednak zrezygnował z medycyny i podjął studia prawnicze, by w ostateczności przenieść się na wydział filologiczno-historyczny. Zdobył tam gruntowną znajomość literatury i języka staropolskiego.

Prawdopodobnie w tym czasie napisał swoją pierwszą (niepublikowaną) powieść – Ofiara. Pracował także nad swoją pierwszą opublikowaną powieścią – Na marne. Pierwszą próbę literacką podjął jeszcze w 1867 r., gdy napisał wierszowany utwór Sielanka młodości, odrzucony przez Tygodnik Ilustrowany. W 1869 r. debiutował jako dziennikarz. Przegląd Tygodniowy wydrukował jego recenzję sztuki teatralnej, a Tygodnik Ilustrowany zamieścił rozprawkę historyczno-literacką o Mikołaju Sępie Szarzyńskim. Sienkiewicz pisał pod pseudonimem Litwos do Gazety Polskiej oraz Niwy. W 1873 roku objął w Gazecie Polskiej stały felieton Bez tytułu, a w roku 1875 cykl Chwila obecna. Od 1874 roku prowadził dział literacki w Niwie.

W 1872 r. wydał powieść Na marne oraz Humoreski z teki Worszyłły, a następnie Stary sługa (1875), Hania (1876), oraz Selim Mirza (1877). Trzy ostatnie utwory nazywane są małą trylogią. Bywał w popularnych w owym czasie salonach warszawskich: u swej krewnej Jadwigi Łuszczewskiej znanej pod literackim pseudonimem Deotyma oraz u aktorki Heleny Modrzejewskiej.

W lutym 1876 r. wraz z Heleną Modrzejewską i grupą znajomych wybrał się w podróż do USA. W Ameryce zatrzymał się dłużej w Kalifornii. Z tego okresu pochodzą Listy z podróży do Ameryki; drukowane w Gazecie Polskiej zyskały sobie szerokie uznanie czytelników. Pisał też Szkice węglem (1876). Pod wpływem podróży do Stanów Zjednoczonych napisał kilka dalszych utworów: Komedia z pomyłek (1878),Przez stepy (1879), Za chlebem (1880), W krainie złota (1881), Latarnik (1881), Wspomnienie z Maripozy (1882), Sachem (1883).

W 1878 roku wrócił do Europy. Zatrzymał się w Londynie, następnie przez rok przebywał w Paryżu. Podczas pobytu we Francji Sienkiewicz poznał nowy prąd w literaturze – naturalizm. W roku 1878 napisał nowelę Janko Muzykant. W 1879 r. w artykule Z Paryża stwierdza: „Dla powieści naturalizm był w zasadzie znakomitym, niezbędnym i może jedynym krokiem naprzód”. Dwa lata później zmienił jednak zdanie i wypowiedział się o naturalizmie w tonie krytycznym. Wyrazem przekonań na temat naturalizmu i pisarstwa jako takiego były wydane drukiem odczyty: O naturalizmie w powieści (1881), O powieści historycznej(1889), Listy o Zoli (1893).

W 1879 Sienkiewicz wygłosił we Lwowie odczyt pod tytułem Z Nowego Jorku do Kalifornii. W drodze powrotnej, w Szczawnicy także dał odczyt o swym pobycie w Ameryce. Po raz pierwszy spotkał tam swoją przyszłą żonę, Marię Szetkiewiczównę. Na wiadomość, że rodzina Szetkiewiczów wybiera się do Wenecji, ruszył za nimi i tam poznał Marię bliżej. W 1880 r. w Poznaniu przedstawił w hotelu Bazar nowelę Za chlebem, następnie w Warszawie wygłosił dwa odczyty o naturalizmie w literaturze. 18 sierpnia 1881 roku odbył się ich ślub w kościele Zgromadzenia Panien Kanoniczek przy placu Teatralnym (dziś nie istnieje). Z małżeństwa tego pochodzą dzieci: Henryk Józef i Jadwiga Maria. Małżeństwo nie trwało długo, gdyż 19 października 1885 roku w wieku 31 lat Maria zmarła na gruźlicę.

W latach 1879–1881 napisał utwór dramatyczny Na jedną kartę wystawiany w teatrach we LwowieWarszawie.

W roku 1882 Henryk Sienkiewicz nawiązał współpracę z dziennikiem „Słowo” (pismo o tendencjach konserwatywno-szlacheckich) i początkowo był nawet jego redaktorem naczelnym. Tam w miesiącach luty-marzec ukazała się w prasie kolejna nowela Bartek Zwycięzca.

W 1880 napisał utwór historyczny Niewola tatarska i pracował nad powieścią historyczną Ogniem i mieczem. W liście do redaktora krakowskiej gazety „CzasStanisława Smolki z 1 lutego 1884 pisał: „Co do powieści wielkiej, ta będzie nosiła prawdopodobnie tytuł Wilcze gniazdo. Rzecz dzieje się za Jana Kazimierza, w czasie insurekcji kozackiej.” Wspomniana w liście powieść Wilcze gniazdo ukazała się ostatecznie w odcinkach na łamach „Słowa” od 2 maja 1883 do 1 marca 1884 roku pod tytułem Ogniem i mieczem. Była jednocześnie drukowana w warszawskim „Słowie” i krakowskim „Czasie”.

Powieść ta (podobnie zresztą jak kolejne części Trylogii) przyniosła pisarzowi wielką popularność i spotkała się z nadzwyczajnym odbiorem społecznym. Wiele osób korespondencyjnie pytało o dalsze losy ulubionych bohaterów. Miasto Zbaraż w 1879 roku nazwało jedną z ulic imieniem Sienkiewicza, w 1884 roku Jacek Malczewski wystawił tak zwane żywe obrazy na podstawie Ogniem i mieczem, powstała sztuka teatralna oparta na powieści, a nawet w 1900 roku mieszkańcy Zbaraża nie zgodzili się na oddanie pod budowę placu kościelnego, twierdząc, że spoczywają tam szczątki Podbipięty. Powieść spotkała się też z krytyką. Wytykano jej zwłaszcza przeinaczenia historyczne.






Inne utwory

Ekranizacje dzieł

Adaptowane z www.wikipedia.pl